శ్రీ సదాశివ బ్రహ్మేంద్ర సరస్వతి విరచితమైన అత్యంత ప్రసిద్ధ కీర్తన "చేతః శ్రీరామం చింతయ".ప్రతిపదార్థం, తాత్పర్యం మరియు విశేషాలు.
చేతః శ్రీరామం చింతయ
రాగం: సురటి
తాళం: ఆది తాళం
పల్లవి
చేతః శ్రీరామం - చింతయ
జీమూతశ్యామమ్.
ప్రతిపదార్థం:
చేతః: ఓ మనసా! (చిత్తమా!)
శ్రీరామం: శ్రీరామచంద్రుని
చింతయ: ధ్యానించుము (చింతన చేయుము)
జీమూత శ్యామమ్: నీలమేఘము వంటి నల్లని శరీర ఛాయ కలిగినవాడిని.
తాత్పర్యం:
ఓ మనసా! నీలమేఘం వంటి కాంతి కలిగిన శ్రీరామచంద్రుని ఎల్లప్పుడూ ధ్యానించుము.
విశేషాలు:
ఇక్కడ 'జీమూత శ్యామమ్' అని వాడటం వల్ల స్వామివారి సౌందర్యాన్ని, చల్లదనాన్ని మేఘంతో పోల్చారు. మనసును బాహ్య విషయాల నుండి మళ్లించి దైవం వైపు తిప్పమని కవి ప్రబోధిస్తున్నారు.
మొదటి చరణం
అంగీకృతతుంబురుసంగీతం
హనుమద్గవయగవాక్షసమేతమ్ ॥ చేతః ॥
ప్రతిపదార్థం:
అంగీకృత: స్వీకరించబడిన (ఆమోదించిన)
తుంబురు సంగీతం: తుంబురుని యొక్క సంగీతము కలవాడు.
హనుమత్: హనుమంతుడు
గవయ, గవాక్ష: గవయుడు, గవాక్షుడు అనే వానర వీరులతో
సమేతమ్: కూడి ఉన్నవాడు.
తాత్పర్యం:
తుంబురుని గానాన్ని ఆమోదించి ఆనందించే ప్రభువును, హనుమంతుడు, గవయుడు, గవాక్షుడు వంటి వానర వీరుల మధ్య కొలువై ఉన్న శ్రీ రఘునాథుని ఆశ్రయించుము.
విశేషాలు:
రాముడు కేవలం యుద్ధ వీరుడే కాదు, సంగీత ప్రియుడు కూడా. గొప్ప గంధర్వుడైన తుంబురుని సంగీతానికి ఆయన ముగ్ధుడవుతాడు. అలాగే తన భక్తులైన వానర శ్రేష్ఠులను ఎప్పుడూ తన చెంతనే ఉంచుకునే భక్తవత్సలుడు ఆయన.
రెండవ చరణం
నవరత్నస్థాపితకోటీరం
నవతులసీదళకల్పితహారమ్ ॥ చేతః ॥
ప్రతిపదార్థం:
నవరత్న: తొమ్మిది రకాల రత్నములతో
స్థాపిత: పొదగబడిన (అలంకరించబడిన)
కోటీరం: కిరీటము కలవాడు.
నవ తులసీదళ: తాజా తులసి దళములతో
కల్పిత: నిర్మించబడిన (కూర్చబడిన)
హారమ్: మాలలు ధరించినవాడు.
తాత్పర్యం:
శిరస్సున నవరత్నాలు పొదిగిన దివ్యమైన కిరీటంతో, మెడలో తాజా తులసి దళాల మాలలతో శోభిల్లే ఆ రామచంద్రుని ఓ మనసా! ఆశ్రయించి ధ్యానించుము.
విశేషాలు:
ఇక్కడ రాముని రాజసం (నవరత్న కిరీటం) మరియు భక్త సులభత్వం (తులసి మాల) రెండూ వర్ణించబడ్డాయి. తులసి మాల ఆయన పట్ల భక్తులకు ఉండే భక్తిని, ఆయనకు ప్రకృతి పట్ల ఉండే మమకారాన్ని సూచిస్తుంది.
మూడవ చరణం
పరమహంసహృద్గోపురదీపం
చరణదళితమునితరుణీశాపమ్ ॥ చేతః ॥
ప్రతిపదార్థం:
పరమహంస: గొప్ప యోగుల యొక్క
హృత్: హృదయము అనెడి
గోపుర: గోపురమున
దీపం: వెలిగే దీపము వంటివాడు.
చరణ: పాదములతో
దళిత: నశింపజేయబడిన
ముని తరుణీ శాపమ్: ముని పత్ని (అహల్య) యొక్క శాపము కలవాడు.
తాత్పర్యం:
దేవాలయపు గోపురంలో వెలిగే దీపం వలె, గొప్ప యోగుల (పరమహంసల) హృదయాలలో వెలుగులు చిమ్మేవాడు, తన పాద స్పర్శతో రాయిగా మారిన అహల్య శాపాన్ని తొలగించిన (శాప విమోచనం చేసిన) ఆ పరబ్రహ్మ స్వరూపుడైన శ్రీరాముని సేవించి ధ్యానించుము.
విశేషాలు:
శ్రీ సదాశివ బ్రహ్మేంద్రులు స్వయంగా ఒక అవధూత, పరమహంస. అందుకే రాముడిని యోగుల హృదయ దీపంగా వర్ణించారు. అహల్య శాప విమోచన ఘట్టం ద్వారా రామ పాదాల మహిమను, ఆయన కరుణను ఇక్కడ గుర్తు చేశారు.
No comments:
Post a Comment