శ్రీ సదాశివ బ్రహ్మేంద్ర సరస్వతి విరచితమైన ప్రతివారం వారం - మానస
కీర్తనకు ప్రతి చరణానికి వివరణ 07 -02 -2026
కీర్తన: ప్రతివారం వారం - మానస!
రాగం: కాంభోజి
తాళం: త్రిపుట తాళం
పల్లవి
ప్రతి వారం వారం - మానస!
భజరే రఘువీరమ్!
ప్రతిపదార్థం:
ప్రతి వారం వారం: మాటిమాటికి, పునఃపునః (పదే పదే).
మానస: ఓ మనసా!
భజరే: సేవించుము / ధ్యానించుము.
రఘువీరమ్: రఘువంశ వీరుడైన ఆ శ్రీరాముని.
తాత్పర్యం: ఓ మనసా! మాటిమాటికి ఆ రఘువీరుడైన శ్రీరామచంద్రుని స్మరించుము, భజించుము.
విశేషం: మనస్సు ఎప్పుడూ చంచలంగా ఉంటుంది. అందుకే "ప్రతి వారం వారం" (పదే పదే) భగవంతునిపై లగ్నం చేయమని ఇక్కడ కవి ఉద్బోధిస్తున్నారు.
మొదటి చరణం
1. కాలామ్భోధరకాన్తశరీరం
కౌశికశుకశౌనకపరివారమ్ ॥ భజరే॥
ప్రతిపదార్థం:
కాల-అమ్భోధర: నీటితో నిండిన నల్లని మేఘం వంటి.
కాన్త-శరీరం: ప్రకాశవంతమైన శరీరము కలవానిని.
కౌశిక: కుశిక నందనుడైన విశ్వామిత్రుడు.
శుక: వ్యాస పుత్రుడైన శ్రీశుక మహర్షి.
శౌనక: శునక మహర్షి కుమారుడైన శౌనకుడు.
పరివారమ్: వీరే పరివారంగా (చుట్టూ) ఉన్నవానిని.
తాత్పర్యం: నీటితో నిండిన నల్లని మేఘం వలె మెరుస్తున్న రఘునాథుని భజించు. విశ్వామిత్రుడు, శ్రీశుకుడు, శౌనకుడు వంటి మహర్షులనే పరివారముగా కలిగిన ఆ స్వామిని కొలిచి మేలు పొందుము.
విశేషం: ఇక్కడ రాముని నీలమేఘ శ్యామునిగా వర్ణించడమే కాకుండా, గొప్ప జ్ఞానులైన మహర్షులు ఆయన చుట్టూ ఉండటం ఆయన దైవత్వానికి ప్రతీక.
రెండవ చరణం
2. కౌసల్యాదశరథసుకుమారం
కలికల్మషభయగహనకుఠారమ్ ॥ భజరే॥
ప్రతిపదార్థం:
కౌసల్యా-దశరథ సుకుమారం: కౌసల్యా దేవి, దశరథ మహారాజుల ముద్దుల కుమారుడు.
కలి-కల్మష: కలియుగంలోని దోషాలు/పాపాలు అనే.
భయ-గహన: భయంకరమైన అడవికి.
కుఠారమ్: గొడ్డలి వంటి వానిని.
తాత్పర్యం: కౌసల్యా దశరథుల గారాల పట్టి అయిన ఆ రఘురాముడు, అడవిలా పెరిగిపోయిన ఈ కలియుగ కలుషితాలకు (పాపాలకు) గొడ్డలి పెట్టు వంటివాడు. అటువంటి స్వామిని తలచి సుఖించుము.
విశేషం: "కుఠారమ్" (గొడ్డలి) అనే పదం ద్వారా రాముని నామం పాపాలను నరికివేస్తుందని చక్కని రూపకం వాడబడింది.
మూడవ చరణం
3. పరమహంసహృద్విహారం
ప్రతిహతదశముఖబలవిస్తారమ్ ॥ భజరే॥
ప్రతిపదార్థం:
పరమహంస-హృత్-విహారం: పరమహంసల (శ్రేష్ఠులైన సన్యాసుల లేదా పరమశివుని) హృదయ పద్మములలో విహరించే వానిని.
ప్రతిహత: అణచివేసిన/సంహరించిన.
దశముఖ: పది తలల రావణుని యొక్క.
బల-విస్తారమ్: అపారమైన సైన్యమును.
తాత్పర్యం: పరమహంసల (ముఖ్యంగా పరమశివుని) హృదయాలలో నిరంతరం విహరించేవాడు, పది తలల రావణుని సేనలను చీల్చి చెండాడిన పరాక్రమవంతుడు అయిన ఆ రఘువీరుని మాటిమాటికి మననం చేస్తూ మహానందాన్ని పొందుము.
విశేషం: సదాశివ బ్రహ్మేంద్రుల ముద్ర "పరమహంస". ఇక్కడ రాముడు జ్ఞానుల హృదయాలలో ఉంటాడని చెబుతూనే, ఆయన దుష్టశిక్షణ (రావణ సంహారం) చేసిన వీరుడని గుర్తుచేస్తున్నారు.
No comments:
Post a Comment