·
రాగం: నవరోజు
తాళం: ఆది తాళం
పల్లవి
మానస సంచరరే - బ్రహ్మణి
మానస సంచరరే.
ప్రతిపదార్థం:
మానస: ఓ మనసా!
సంచరరే: విహరించుము లేదా సంచరించుము
బ్రహ్మణి: పరబ్రహ్మమునందు
తాత్పర్యం: ఓ మనసా! అనంతమైన పరబ్రహ్మమునందు విహరిస్తూ ఆనందించుము.
విశేషం: మనసును ప్రాపంచిక విషయాల మీదకు పోనివ్వకుండా, నిరంతరం ఆ దైవ చింతనలోనే నిమగ్నం చేయమని ఇక్కడ కవి ఉద్బోధిస్తున్నారు.
మొదటి చరణం
శ్రీరమణీకుచదుర్గవిహారే
సేవకజనమందిరమందారే ॥
ప్రతిపదార్థం:
శ్రీరమణి: లక్ష్మీదేవి
కుచదుర్గ: రొమ్ముల జంట అనే కోట
విహారే: విహరించువాడు
సేవకజన: భక్తులైన వారు
మందిర: ఇంటి
మందారే: పారిజాత వృక్షము వంటివాడు
తాత్పర్యం: ఆ పరబ్రహ్మము లక్ష్మీదేవి హృదయమనే కోటలో కొలువై ఉన్నాడు (హరియే పరబ్రహ్మము). అలాగే, తనను కొలిచే భక్తుల ఇళ్ళ ముంగిట పారిజాత వృక్షం వలె కోరిన కోర్కెలు తీరుస్తూ ఉంటాడు.
విశేషం - భక్త సులభుడు: భక్తుల పట్ల అత్యంత కరుణ కలిగి ఉండి, వారి ఇళ్ళలోనే నివసించే అంతటి సులభుడు ఆ పరమాత్మ అని భావం.
రెండవ చరణం
మదశిఖిపింఛాలంకృతచికురే
మహనీయకపోలవిజితముకురే ॥
ప్రతిపదార్థం:
మదశిఖిపింఛ: నెమలి పింఛము
అలంకృత: అలంకరించబడిన
చికురే: ముంగురులు (జుట్టు)
మహనీయ: గొప్పవైన
కపోల: బుగ్గలు
విజిత: జయించిన
ముకురే: అద్దము
తాత్పర్యం: తన ముంగురులలో నెమలి పింఛాన్ని అలంకరించుకున్న వాడు. అద్దం కంటే కూడా నున్నగా, ప్రకాశవంతంగా మెరిసిపోయే బుగ్గలు కలిగిన శ్రీకృష్ణ పరబ్రహ్మమునందు ఓ మనసా! విహరించుము.
విశేషం - సౌందర్య లహరి: భగవంతుని దివ్య మంగళ స్వరూపాన్ని, ముఖ్యంగా శ్రీకృష్ణుని రూప లావణ్యాన్ని ఇక్కడ వర్ణించడం జరిగింది.
మూడవ చరణం
పరమహంసముఖచంద్రచకోరే
పరిపూరితమురళీరవధారే ॥
ప్రతిపదార్థం:
పరమహంస: యోగీంద్రులు (జ్ఞానులు)
ముఖచంద్ర: చంద్రుని వంటి ముఖమును
చకోరే: చకోర పక్షి వలె చూచువారు
పరిపూరిత: నిండిన
మురళీరవధారే: పిల్లనగ్రోవి గాన ప్రవాహము
తాత్పర్యం: చకోర పక్షి చంద్రుడిని ఏ విధంగానైతే ప్రేమతో చూస్తుందో, అలాగే పరమహంసలైన యోగీంద్రులు ఆ శ్రీకృష్ణుని ముఖాన్ని అనురాగంతో వీక్షిస్తుంటారు. మధురమైన మురళీ గాన ప్రవాహంతో అలరించే ఆ శ్రీకృష్ణ పరబ్రహ్మమునందు ఓ నా మనసా! హత్తుకొని విహరించుము.
విశేషం - జ్ఞాన మార్గం: పరమహంసలు అంటే అత్యున్నత స్థితిలో ఉన్న యోగులు. వారు కూడా ఆ భగవంతుని ముఖవర్చస్సుకు సమ్మోహితులై నిరంతరం ధ్యానిస్తారని దీని అర్థం.
No comments:
Post a Comment