పరమశివ భక్తులైన శ్రీ సదాశివ బ్రహ్మేంద్ర సరస్వతి గారు రచించిన "గాయతి వనమాలీ" కీర్తనకు ప్రతిపదార్థం, భావం మరియు విశేషాలు
గాయతి వనమాలీ
రాగం: కుంతలవరాళి
తాళం: ఆది తాళం
పల్లవి
గాయతి వనమాలీ - మధురం
గాయతి వనమాలీ.
ప్రతిపదార్థం:
వనమాలీ: వైజయంతీ మాలను ధరించిన శ్రీకృష్ణుడు.
మధురం: ఎంతో తీయగా, మనోహరంగా.
గాయతి: గానం చేస్తున్నాడు.
తాత్పర్యం: వైజయంతీ మాలాలంకృతుడైన శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ ఎంతో మధురంగా గానం చేస్తున్నాడు.
విశేషాలు: ఇక్కడ 'వనమాలీ' అంటే అడవి పూలతో అల్లిన మాలను ధరించినవాడని అర్థం. భగవంతుని వేణునాదం చెవులకు మాత్రమే కాదు, మనసుకు కూడా ఎంతో మధురానుభూతిని కలిగిస్తుందని దీని భావం.
మొదటి చరణం
1. పుష్పసుగంధిసు - మలయసమీరే
మునిజనసేవితయమునాతీరే ॥ గాయతి ॥
ప్రతిపదార్థం:
పుష్ప సుగంధిసు: పూల యొక్క పరిమళాలతో నిండిన.
మలయ సమీరే: మలయ పర్వతం నుండి వీచే చల్లని పిల్లతెమ్మెరలలో.
మునిజన సేవిత: ముని శ్రేష్టులచే సేవింపబడే (మునులు నివసించే).
యమునా తీరే: యమునా నది ఒడ్డున.
తాత్పర్యం: పూల వాసనలతో గుబాళిస్తున్న మలయ మారుతము (చల్లని గాలి) వీస్తుండగా, మునులు నివాసముండే పవిత్రమైన యమునా నదీ తీరమున వనమాలి మధురంగా గానం చేస్తున్నాడు.
విశేషాలు: ప్రకృతి రమణీయతను, ఆధ్యాత్మిక పరిమళాన్ని ఇక్కడ వర్ణించారు. యమునా తీరం భక్తులకు, యోగులకు నిలయం. అటువంటి ప్రశాంత వాతావరణంలో కృష్ణుని వేణుగానం వినిపిస్తోంది.
రెండవ చరణం
2. కూజిత శుక - పిక - ముఖ ఖగకుంజే
కుటిలాలికబహునీరదపుంజే ॥ గాయతి ॥
ప్రతిపదార్థం:
కూజిత: ధ్వని చేస్తున్న/కూస్తున్న.
శుక - పిక - ముఖ: చిలుకలు, కోయిలలు మొదలైన.
ఖగ కుంజే: పక్షులున్న పొదరిళ్ళలో.
కుటిల: వంకరలు తిరిగిన (ఉంగరాల).
అలిక: నొసలు/ముంగురులు.
బహు నీరద పుంజే: దట్టమైన నీలమేఘాల సమూహం వలె.
తాత్పర్యం: యమునా నది ఒడ్డున ఉన్న పొదలలో చిలుకలు, కోయిలలు మధురంగా కూస్తున్నాయి. శ్రీకృష్ణుని ఉంగరాల జుట్టు దట్టమైన నీలమేఘాలు ముసురుకున్నట్లుగా ఉంది. అటువంటి సుందర రూపంతో ఆయన గానం చేస్తున్నాడు.
విశేషాలు: స్వామి సౌందర్యాన్ని వర్షిస్తున్న మేఘంతో పోల్చారు. పక్షుల కిలకిలారావాల మధ్య కృష్ణుని వేణువు లయబద్ధంగా సాగుతోందని వర్ణన.
మూడవ చరణం
3. తులసీదామవిభూషణహారీ
జలజభవస్తుతసద్గుణశౌరీ ॥ గాయతి ॥
ప్రతిపదార్థం:
తులసీ దామ: తులసి మాలలే.
విభూషణ: అలంకారములుగా గలవాడు.
హారీ: మనోహరమైన వాడు.
జలజభవ: పద్మము నుండి పుట్టినవాడు (బ్రహ్మదేవుడు).
స్తుత: స్తుతింపబడిన (కీర్తించబడిన).
సద్గుణ: మంచి గుణములు గలవాడు.
శౌరీ: శౌరి (శ్రీకృష్ణుడు).
తాత్పర్యం: తులసి మాలలను ఆభరణాలుగా ధరించి మనోహరంగా ఉన్నవాడు, బ్రహ్మదేవుని చేత స్తుతించబడిన వాడు, సకల సద్గుణాలకు నిలయమైన ఆ శౌరి (కృష్ణుడు) గానం చేస్తున్నాడు.
విశేషాలు: తులసి భగవంతునికి అత్యంత ప్రీతిపాత్రమైనది. లోకకర్త అయిన బ్రహ్మ కూడా ఎవరిని కొలుస్తాడో, ఆ పరమాత్ముడే సాక్షాత్తు ఇక్కడ వేణుగానం చేస్తున్నాడని భక్త కవి భావం.
నాలుగవ చరణం
4. పరమహంసహృదయోత్సవకారీ
పరిపూరితమురళీరవధారీ ॥ గాయతి ॥
ప్రతిపదార్థం:
పరమహంస: అత్యున్నత స్థితిలో ఉన్న యోగుల.
హృదయ: మనసులకు.
ఉత్సవకారీ: ఆనందాన్ని (ఉత్సవాన్ని) కలిగించేవాడు.
పరిపూరిత: నిండుగా ఉన్న.
మురళీ రవ: పిల్లనగ్రోవి నాదాన్ని.
ధారీ: ధరించినవాడు (వినిపించేవాడు).
తాత్పర్యం: పరమహంసలైన యోగీంద్రుల (ముఖ్యంగా ఈ కీర్తనకర్త సదాశివ బ్రహ్మేంద్రుల) హృదయాలను అమితమైన ఆనందంతో నింపుతూ, మురళీ నాదాన్ని ధరించిన ఆ వనమాలి గోపాల దేవుడు అదిగో! గానం చేస్తున్నాడు.
విశేషాలు: ఈ చరణంలో కవి తన అనుభూతిని జోడించారు. యోగులు ధ్యానంలో పొందే ఆ పరమానందం, కృష్ణుని వేణుగానం ద్వారా లభిస్తుందని ఇక్కడ గొప్పగా చెప్పబడింది.
No comments:
Post a Comment