సదాశివ బ్రహ్మేంద్ర సరస్వతి రచించిన 'క్రీడతి వనమాలీ' కీర్తనకు ప్రతిపదార్థ తాత్పర్య విశేషాలు
క్రీడతి - వనమాలీ
రాగం: సురుటి
తాళం: ఆదితాళం
పల్లవి:
క్రీడతి వనమాలీ గోష్టే క్రీడతి వనమాలీ
ప్రతిపదార్థము:
క్రీడతి: క్రీడించుచున్నాడు / విహరించుచున్నాడు.
వనమాలీ: వనమాల (వైజయంతీ మాల) చేత అలంకరించబడినవాడు.
గోష్టే: గోశాలలో / పశువుల సముదాయం ఉన్న చోట.
తాత్పర్యము:
వైజయంతీ మాలచే విభూషితుడైన ఆ శ్రీకృష్ణుడు గోశాలలందు మనోహరముగా క్రీడించుచున్నాడు.
విశేషము:
పరమాత్మ ఆడంబరాలకు అతీతంగా, పశువుల పాకలలో (గోశాలల్లో) తన భక్తుల మధ్య సామాన్యునిలా విహరించడం ఆయన సౌలభ్య గుణాన్ని సూచిస్తుంది.
మొదటి చరణం:
ప్రహ్లాదపరాశరపరిపాలీ పవనాత్మజజామ్బవదనుకూలీ ॥ (క్రీడతి)
ప్రతిపదార్థము:
ప్రహ్లాద-పరాశర-పరిపాలీ: ప్రహ్లాదుని మరియు పరాశర మహర్షిని (వ్యాసుని తండ్రి) పాలించిన దైవము.
పవనాత్మజ: హనుమంతుడు (వాయు పుత్రుడు).
జామ్బవద-అనుకూలీ: జాంబవంతునకు అనుకూలుడై నడిచిన ప్రభువు.
తాత్పర్యము:
చిన్నారి ప్రహ్లాదుని రక్షించి, పరాశర మహర్షిని ఏలిన ఆ దైవము, హనుమంతునకు మరియు జాంబవంతునకు ఎల్లవేళలా అండగా ఉండి అనుకూలుడై చెలగిన ఆ ప్రభువు గోశాలలో క్రీడించుచున్నాడు.
విశేషము:
ఇక్కడ దైవం యుగయుగాలుగా తన భక్తులైన ప్రహ్లాదుడు (కృతయుగం), పరాశరుడు, హనుమంతుడు మరియు జాంబవంతులకు (త్రేతాయుగం) ఎలా తోడుగా ఉన్నారో గుర్తుచేయబడింది.
రెండవ చరణం:
పద్మాకుచపరిరమ్భణశాలీ పటుతరశాసితమాలిసుమాలీ ॥ (క్రీడతి)
ప్రతిపదార్థము:
పద్మా-కుచ-పరిరమ్భణశాలీ: లక్ష్మీదేవి (పద్మ) వక్షస్థలాన్ని గాఢముగా హత్తుకొని కౌగిలించుకున్న హరి.
పటుతర-శాసిత: మిక్కిలి సమర్థవంతంగా శిక్షించినవాడు.
మాలి-సుమాలీ: మాలి మరియు సుమాలి అనే రాక్షసులను.
తాత్పర్యము:
లక్ష్మీదేవి కౌగిలిలో అలరారుతున్న ఆ శ్రీహరి, అడుగుగో! మాలి మరియు సుమాలి అనే రాక్షసులను సమర్థవంతంగా శాసించిన (సంహరించిన) వైకుంఠనాథుడు గోశాలలో ఆడుకొనుచున్నాడు.
విశేషము:
రామాయణ ఉత్తరకాండ ప్రకారం, హరి మాలిని యుద్ధంలో సంహరించగా, సుమాలి భయంతో పారిపోయాడు. అటువంటి మహావీరుడైన విష్ణుమూర్తి ఇక్కడ నందనందనుడై విహరిస్తున్నాడు.
మూడవ చరణం:
పరమహంసవరకుసుమసుమాలీ ప్రణవపయోరుహగర్భకపాలీ ॥ (క్రీడతి)
ప్రతిపదార్థము:
పరమహంస-వర-కుసుమ-సుమాలీ: శ్రేష్ఠులైన యోగీంద్రులనే (పరమహంసలనే) పూలదండలను తన హృదయమందు ధరించినవాడు.
ప్రణవ-పయోరుహ: ఓంకారమనెడి తామరపువ్వు.
గర్భకపాలీ: గర్భమున లేదా మధ్యలో శివుని రూపంలో వెలుగువాడు.
తాత్పర్యము:
యోగిశ్రేష్ఠులను పూలదండల వలె తన హృదయంలో నింపుకున్న దేవాదిదేవుడు, ఓంకారమనే పద్మమునందు శివుడై కొలువై ఉన్న పరబ్రహ్మ స్వరూపమైన శ్రీకృష్ణుడు పశుశాల ప్రాంగణంలో క్రీడించుచున్నాడు.
విశేషము:
శివుడు సదా ధ్యానమగ్నుడై చలనము లేకుండా సుస్థిరముగా ఓంకార గర్భమున వెలయుచున్నాడని, అట్టి పరమశివ స్వరూపమే ఈ కృష్ణ పరబ్రహ్మమని ఈ చరణం అంతరార్థం.
No comments:
Post a Comment