భజరే యదునాథం

 

"భజరే యదునాథం" యొక్క ప్రతిపదార్థం, భావం మరియు విశేషాలు

---

• రాగం: సావేరి
• తాళం: ఆది తాళం

---

పల్లవి

భజరే యదునాథం - మానస!

భజరే యదునాథం.

ప్రతిపదార్థం:

• మానస! = ఓ మనసా!
• యదునాథం = యదువంశానికి ప్రభువైన శ్రీకృష్ణుడిని,
• భజరే = సేవించుము / స్మరించుము.

తాత్పర్యం:

ఓ మనసా! యదుకుల తిలకుడు, యాదవ శిరోరత్నము అయిన ఆ శ్రీకృష్ణచంద్రుని భక్తితో సేవించుము.

విశేషం (భగవన్నామ స్మరణ):

మాయామోహాల్లో పడి కొట్టుకుపోయే మనసును నిశ్చలంచేసి, పరమాత్మ వైపు మళ్ళించమని ఇక్కడ కవి తన మనసును తానే హెచ్చరించుకుంటున్నారు.

---

మొదటి చరణం

1. గోపవధూపరిరంభణలోలం

గోపకిశోరకమద్భుతలీలమ్ || భజరే ||

ప్రతిపదార్థం:

• గోపవధూ = గోపికా స్త్రీల యొక్క,
• పరిరంభణ = కౌగిలింతల యందు,
• లోలం = ఆసక్తి గలవానిని (గోపీప్రియుడిని),
• గోపకిశోరకం = గోప బాలుడిని,
• అద్భుతలీలమ్ = ఆశ్చర్యకరమైన లీలలు చేసేవానిని.

తాత్పర్యం:

గోపికలకు అత్యంత ప్రియుడై, వారి కౌగిలిలో ఒదిగిపోవడానికి వేచిచూసే గోపకిశోరుని సేవించుము. తన అద్భుతమైన లీలల ద్వారా ఈ లోకాన్నంతటినీ ఆశ్చర్య రసంలో ముంచెత్తే ఆ స్వామిని మనసా హత్తుకో!

విశేషం (మధుర భక్తి):

ఇక్కడ గోపికల కౌగిలి అనేది కేవలం శారీరకమైనది కాదు, అది జీవాత్మ-పరమాత్మల కలయికకు సంకేతం. భగవంతుడు భక్తుల ప్రేమకు బద్ధుడై ఉంటాడని ఈ చరణం చెబుతోంది.

---

రెండవ చరణం

2. కపటాంగీకృతమానుషవేషం

కపటనాట్యకృతకుత్సితవేషమ్ || భజరే ||

ప్రతిపదార్థం:

• కపట = మాయా సంబంధమైన,
• అంగీకృత = అంగీకరించబడిన / ధరించిన,
• మానుషవేషం = మనుష్య రూపం కలవానిని,
• కపట నాట్య = మాయా నాటకం కోసం,
• కృత కుత్సిత వేషమ్ = ధరించిన సామాన్య (హీన) వేషము కలవానిని.

తాత్పర్యం:

ఆ స్వామి సామాన్య మానవుడు కాడు; ఆయన కేవలం లీలా మానుష విగ్రహుడు. లోకపు కళ్లను గప్పడానికి మానవ రూపాన్ని ధరించిన పరబ్రహ్మమే ఆయన. ఆయన ఆడుతున్న నాటకం, వేసిన ఈ సామాన్య వేషం అంతా ఒక మాయ (కపటం). ఆ పరబ్రహ్మ స్వరూపుడైన యదువంశ రత్నాన్ని ఆరాధించు.

విశేషం (అవతార రహస్యం):

భగవంతుడు మనల్ని ఉద్ధరించడానికి మనలాగే మనిషి రూపంలో వస్తాడు. ఆయన చేసే పనులు సామాన్యంగా కనిపించినా, వాటి వెనుక పరమార్థం ఉంటుందని ఇక్కడ వివరించబడింది.

---

మూడవ చరణం

3. పరమహంసహృత్ తత్త్వస్వరూపం

ప్రణవపయోధరప్రణవస్వరూపమ్ || భజరే ||

ప్రతిపదార్థం:

• పరమహంస = గొప్ప యోగుల యొక్క,
• హృత్ = హృదయములలో వెలిగే,
• తత్త్వస్వరూపం = సత్య స్వరూపాన్ని (జ్ఞానాన్ని),
• ప్రణవ = ఓంకారము అనే,
• పయోధర = మేఘము వంటివానిని,
• ప్రణవస్వరూపమ్ = ప్రణవ నాదమే రూపముగా కలవానిని.

తాత్పర్యం:

గొప్ప యోగులు తమ హృదయ కమలాలలో ఏ పరమ తత్త్వాన్ని అయితే నిరంతరం ధ్యానిస్తారో, ఆ తత్త్వ స్వరూపమే ఈ కృష్ణుడు. ఆయన ఓంకారమనే మేఘం వంటివాడు. మేఘం నీటిని కురిపించి భూమిని చల్లబరిచినట్లు, ఈ ప్రణవ స్వరూపుడు భక్తులపై ఆనందాన్ని వర్షిస్తాడు. ఇతర ఆలోచనలన్నీ వదిలి ఆ స్వామిని ఆరాధించు.

విశేషం (జ్ఞాన మార్గం):

చివరి చరణంలో కవి కృష్ణుడిని సాక్షాత్తు 'ఓంకార' (ప్రణవ) స్వరూపంగా వర్ణించారు. యోగులకు దొరికే ఆత్మజ్ఞానమే ఈ యదునాథుడు అని చెప్పడం ద్వారా భక్తిని, జ్ఞానాన్ని మేళవించారు.