భజరే రఘువీరం - మానస

భజరే రఘువీరం - మానస!

 శ్రీ సదాశివ బ్రహ్మేంద్ర సరస్వతి వారు రచించిన ఈ కీర్తన శ్రీరామచంద్రుని వైభవాన్ని కొనియాడుతోంది. ఈ కీర్తన యొక్క ప్రతిపదార్థం, తాత్పర్యం మరియు విశేషాలు 06 -02 -2026

• రాగం: మోహన

• తాళం: ఆది తాళం

---

పల్లవి

భజరే రఘువీరం - మానస!

భజరే రఘువీరం (బహుధీరం).

ప్రతిపదార్థం:

• మానస! = ఓ మనసా!

• రఘువీరం = రఘువంశ వీరుడైన శ్రీరాముని,

• బహుధీరం = మిక్కిలి ధైర్యవంతుడైన వానిని,

• భజరే = సేవించుము/స్మరించుము.

తాత్పర్యం:

ఓ మనసా! రఘువంశానికి చెందిన పరాక్రమవంతుడైన శ్రీరామచంద్రుని భక్తితో సేవించుము.

---

మొదటి చరణం

  అమ్బుద డిమ్భ విడంబనగాత్రం

 అమ్బుద వాహననందనగాత్రమ్ || భజరే ||

ప్రతిపదార్థం:

•  అమ్బుద = మేఘం వంటి,

• డిమ్బ = చిన్న పిల్లల వంటి,

• విడంబన = ఎక్కిరించే/పోలిన,

• గాత్రం = శరీరం కలవానిని,

•  అమ్బుదవాహన = ఇంద్రుని యొక్క,

• నందన = పుత్రుడైన జయంతుని (కాకాసురుని రూపంలో ఉన్నవానిని),

• గాత్రమ్ = శరీరమును  బాధించినవానిని.

తాత్పర్యం:

పిల్లమబ్బులను సైతం వెక్కిరించే నల్లని మేనిఛాయ కలిగిన రఘునందనుని ఆరాధించుము. పూర్వం రామవనవాస సమయంలో కాకి రూపంలో వచ్చి సీతమ్మను బాధించిన ఇంద్ర పుత్రుడైన జయంతుని దండించి, చివరకు శరణుకోరగా కరుణించిన స్వామిని సేవించుము.

---

రెండవ చరణం

కుశికసుతాపితకార్ముకవేదం

వశిహృదయామ్బుజ  భాస్కరపాదమ్ || భజరే ||

ప్రతిపదార్థం:

• కుశికసుత = విశ్వామిత్ర మహర్షి ద్వారా,

• అపిత = గ్రహించబడిన,

• కార్ముకవేదం = ధనుర్వేదము కలవానిని,

• వశి = జితేంద్రియులైన మునుల,

• హృదయ = హృదయములను,

•  అమ్బుజ = పద్మములను,

• భాస్కర = సూర్యుని వంటి,

• పాదమ్ = కిరణములు కలవానిని.

తాత్పర్యం:

విశ్వామిత్ర మహర్షి నుండి సమస్త ధనుర్విద్యలను నేర్చుకున్న శ్రీరాముని సేవించుము. సూర్యకిరణాలు పద్మాలను వికసింపజేసినట్లుగా, జితేంద్రియులైన మునుల హృదయాలకు వికాసాన్ని కలిగించే ఆ స్వామిని ఆరాధించుము.

---

మూడవ చరణం

కుండలమండనమండితకర్ణం

కుండలిమఞ్చకమద్భుతవర్ణమ్ || భజరే ||

ప్రతిపదార్థం:

• కుండల = మకర కుండలాలచే,

• మండన = అలంకరింపబడిన,

• కర్ణం = చెవులు కలవానిని,

• కుండలి = ఆదిశేషుని,

• మఞ్చకమ్ = శయ్యగా (పాన్పుగా) కలవానిని,

• అద్భుతవర్ణమ్ = ఆశ్చర్యకరమైన రూపం/రంగు కలవానిని.

తాత్పర్యం:

మకర కుండలాలతో ప్రకాశించే చెవులు కలిగినవాడు, ఆదిశేషుని పాన్పుగా కలిగినవాడు మరియు అద్భుతమైన శరీర ఛాయ కలిగిన శ్రీరాముని మనసా స్మరించుము.

---

నాలుగవ చరణం

దండితసుందసుతాదికవీరం

మండితమనుకులమాశ్రయశౌరిమ్ || భజరే ||

ప్రతిపదార్థం:

• దండిత = శిక్షించిన,

• సుందసుత = సుందుని కొడుకులైన మారీచ సుబాహులను,

• ఆదికవీరం = తాటక మొదలైన వీరులను,

• మండిత = అలంకరించిన/కీర్తి తెచ్చిన,

• మనుకుల = మనువంశానికి,

• ఆశ్రయ = శరణు వేడదగిన,

• శౌరిమ్ = పరాక్రమవంతుని.

తాత్పర్యం:

తాటకను, ఆమె కుమారులైన మారీచ సుబాహులను దండించిన పరాక్రమవంతుని ఆశ్రయించుము. మనువంశానికి గొప్ప కీర్తిని తెచ్చిన ఆ రఘునాథుని సేవించి తరించుము.

---

ఐదవ చరణం

పరమహంసమభిలాగమవేద్యం

పరమవేదమకుటీప్రతిపాద్యమ్ || భజరే ||

ప్రతిపదార్థం:

• పరమహంస = యోగివరులకు,

• అభిలాగమ = సమస్త ఆగమముల ద్వారా,

• వేద్యం = తెలియదగినవానిని,

• పరమవేద = వేదములకు,

• మకుటీ = కిరీటముల వంటి (ఉపనిషత్తుల ద్వారా),

• ప్రతిపాద్యమ్ = నిరూపింపబడినవానిని.

తాత్పర్యం:

పరమహంస స్వరూపుడై, వేద వేదాంగాలకు అతీతుడైన ఆ స్వామిని సేవించుము. వేదములకు కిరీటము వంటి ఉపనిషత్తులచే 'పరబ్రహ్మ' అని కొనియాడబడే ఆ రఘుకుల తిలకుని ఆశ్రయించి మేలు పొందుము.

---