బ్రూహి ముకుందేతి

 శ్రీ సదాశివ బ్రహ్మేంద్ర సరస్వతి విరచితమైన ప్రసిద్ధ కీర్తన "బ్రూహి ముకుందేతి". తాత్పర్య విశేషాలు

• రాగం: సురుటి  తాళం: ఆది తాళం

పల్లవి: ముకుందుని నామస్మరణ

బ్రూహి ముకుందేతి - రసనే! బ్రూహి ముకుందేతి

భావం: ఓ నాలుకా! (రసనే) 'ముకుందా... ముకుందా...' అని ఎల్లప్పుడూ పలుకుతూ ఉండు. మోక్షాన్ని ప్రసాదించే ఆ ముకుందుని నామాన్ని స్మరించు.

---

మొదటి చరణం: అనంతమైన ఆనంద స్వరూపం

కేశవ! మాధవ! గోవిందేతి

కృష్ణా నంద! సదానందేతి ॥

తాత్పర్యం:

ఓ నాలుకా! కేశవా, మాధవా, గోవిందా అని ఆ పరమాత్మను పిలువు. కృష్ణా! ఆనందమయా! నిరంతరం ఆనందాన్ని ఇచ్చే సదానంద స్వరూపా! అని ఆ స్వామిని ఉచ్చరించు.

విశేషాలు:

• నామ వైభవం: ఇక్కడ కేశవ, మాధవ వంటి నామాలు భగవంతుని సర్వోన్నత స్థితిని సూచిస్తాయి.
• శాశ్వత ఆనందం: ప్రాపంచిక సుఖాలు తాత్కాలికం, కానీ 'సదానంద' నామం స్మరిస్తే లభించే ఆనందం శాశ్వతమని కవి వివరిస్తున్నారు.

---

రెండవ చరణం: మనోహర రూప వర్ణన

రాధారమణ! హరే! రామేతి

రాజీవాక్ష! ఘనశ్యామేతి ॥

తాత్పర్యం:

రాధా హృదయానికి ఆనందాన్ని ఇచ్చే రాధారమణా! పాపాలను హరించే హరీ! రమింపజేసే రామా! అని పిలవాలి. రాజీవాక్షా! అంటే తామర రేకుల వంటి కన్నులు కలిగినవాడా అని, ఘనశ్యామా! అంటే మేఘం వలె నల్లని శరీర ఛాయ కలవాడా అని ఆ స్వామిని కీర్తించు.

విశేషాలు:

• రూప సౌందర్యం: భగవంతుని కన్నులను తామరలతో, మేని ఛాయను నల్లని మేఘంతో పోల్చడం ద్వారా ఆయన సౌందర్యాన్ని మన కళ్లకు కట్టారు.
• ప్రేమ తత్త్వం: రాధారమణ నామం ద్వారా భక్తునికి, భగవంతునికి మధ్య ఉండే అనన్యమైన ప్రేమను సూచించారు.

---

మూడవ చరణం: వీరత్వము మరియు రక్షణ

గరుడగమన! నందకహస్తేతి

ఖండితదశకంఠరమసేతి ॥

తాత్పర్యం:

గరుడ వాహనంపై ప్రయాణించే గరుడగమనా! నీ చేతిలో 'నందకము' అనే ఖడ్గాన్ని ధరించినవాడా! రావణాసురుని పది తలలను నరికి వేసిన ఓ రఘువీరా! అని ఆ ముకుందుని ఆహ్వానించు.

విశేషాలు:

• దుష్ట శిక్షణ: రాక్షసుడైన రావణుని సంహరించిన రఘురాముని పరాక్రమాన్ని ఇక్కడ ప్రస్తుతించారు.
• రక్షక తత్త్వం: ఆయుధాన్ని ధరించి భక్తులను కాపాడే భగవంతుని అభయ గుణాన్ని ఇది తెలుపుతుంది.

---

నాలుగవ చరణం: గురు స్మరణ మరియు పరమాత్మ తత్త్వం

అక్రూరప్రియ చక్రధరేతి

హంస! నిరంజన! కంసహరేతి ॥

తాత్పర్యం:

పరమ భక్తుడైన అక్రూరునికి అత్యంత ప్రియమైనవాడా! చేతిలో సుదర్శన చక్రాన్ని ధరించినవాడా! హంస స్వరూపుడా! (ఇక్కడ హంస అంటే పరమహంస పరివ్రాజకాచార్యులైన శ్రీ పరమశివేంద్ర సరస్వతులను కూడా సూచిస్తుంది). ఎటువంటి మలినం లేని నిర్గుణ స్వరూపుడైన నిరంజనా! కంసుని సంహరించిన వాడా! అని ఆనందంతో ఆ ముకుందుని స్మరించు.

విశేషాలు:

• గురు భక్తి: సదాశివ బ్రహ్మేంద్రులు తమ గురువులైన శ్రీ పరమశివేంద్ర సరస్వతులను 'హంస' పదంతో స్మరించుకోవడం ఇక్కడ విశేషం.
• నిర్గుణ స్థితి: 'నిరంజన' నామం ద్వారా భగవంతుడు మాయకు అతీతుడని, పవిత్రమైనవాడని వివరించారు.

---

ముగింపు: ఈ కీర్తన ద్వారా నాలుకను కేవలం ప్రాపంచిక మాటలకే పరిమితం చేయకుండా, ముకుందుని నామస్మరణతో పవిత్రం చేసుకోవాలని కవి మనకు సందేశాన్ని ఇచ్చారు.