స్మర వారం వారం

స్మర వారం వారం - మానస!   (కాఫీ రాగం -ఆది తాళం)

పరమహంస శ్రీ సదాశివ బ్రహ్మేంద్ర సరస్వతి వారు రచించిన " స్మర వారం వారం - మానస " కీర్తన లోని ప్రతి చరణానికి తాత్పర్యం మరియు విశేషాలు 31 -01 -2026

పల్లవి

స్మర వారం వారం - మానస!

స్మర నందకుమారమ్.

తాత్పర్యం:

ఓ మనసా! నందుని కుమారుడై వెలసిన ఆ పరమాత్మను మాటిమాటికీ, పునఃపునః (మళ్ళీ మళ్ళీ) స్మరించుకో!

విశేషాలు:

• నిరంతర స్మరణ: భక్తి మార్గంలో మనసును నిలపడం కష్టం. అందుకే సదాశివ బ్రహ్మేంద్రులు తన మనసును హెచ్చరిస్తూ, క్షణం కూడా మర్చిపోకుండా ఆ నందకిశోరుని తలవమని కోరుతున్నారు.
• నందకుమారుడు: ఇక్కడ కృష్ణ పరమాత్మను 'నందుని కొడుకు' అని పిలవడం ద్వారా భగవంతుడికి, భక్తుడికి మధ్య ఉన్న వాత్సల్య అనుబంధాన్ని గుర్తుచేస్తున్నారు.

---

మొదటి చరణం

ఘోషకుటీరపయోఘృతచోరం

గోకులబృందావనసంచారమ్ ॥ స్మర ॥

తాత్పర్యం:

రేపల్లెలోని (గొల్లపల్లెల్లోని) ఇళ్ళలో వెన్నను దొంగిలించిన వానిని, గోకులంలోనూ, బృందావనంలోనూ విహరిస్తూ వెలుగులు చిమ్మే ఆ నందకిశోరుని తలచి తలచి మళ్ళీ స్మరించుకో!

విశేషాలు:

• వెన్న దొంగ (నవనీత చోర): గొల్ల ఇళ్ళలో పాలు, పెరుగు, వెన్నలను దొంగిలించడం అంటే భక్తుల హృదయాలలోని ప్రేమను దోచుకోవడమని అర్థం.
• దివ్య సంచారం: బృందావనంలో ఆయన సంచరించడం కేవలం ఆట కాదు, అది లోకానికి చైతన్యాన్ని, వెలుగును పంచే దివ్య లీలా విశేషం.

---

రెండవ చరణం

వేణురవామృతపానవిలోలం

విశ్వస్థితిలయ హేతువిహారమ్ ॥ స్మర ॥

తాత్పర్యం:

మధురమైన మురళీ గానమనే అమృతాన్ని తాగుతూ పరవశించి ఉండేవాడిని, ఈ విశ్వం యొక్క సృష్టి, స్థితి (పోషణ), లయలకు (ప్రళయం) కారకుడై విహరించే ఆ వేలుపు దొరను వెన్నంటి నిలవాలని, వెంట వెంటనే తలచుకోవాలని అర్థం.

విశేషాలు:

• మురళీ గానం: కృష్ణుడి వేణుగానం ప్రకృతిని సైతం పులకింపజేస్తుంది. ఆ గాన రసంలో పరమాత్మ తన్మయత్వం చెందుతారని ఇక్కడ వర్ణించబడింది.
• జగన్నాటక సూత్రధారి: పైన చూడటానికి గోపబాలుడిలా కనిపిస్తున్నా, ఈ సమస్త విశ్వాన్ని నడిపించే శక్తే ఆయనని (సృష్టి-స్థితి-లయ కారకుడు) గుర్తుచేస్తున్నారు.

---

మూడవ చరణం

పరమహంసహృత్ పంజరకీరం

పటుతరధేనుక-బక-సంహారమ్ ॥ స్మర ॥

తాత్పర్యం:

పంజరంలో ఉన్న చిలుక వలె - పరమహంసల (శ్రీ సదాశివ బ్రహ్మేంద్రుల వంటి యోగులు, గురువులు) హృదయాలలో స్థిరంగా నివసించేవాడిని, అత్యంత బలవంతులైన ధేనుకాసుర, బకాసురులను సంహరించిన ఆ స్వామిని ఓ నా మనసా! ఎప్పుడూ స్మరిస్తూ ఉండవమ్మా!

విశేషాలు:

• హృదయ పంజర కీరం: పంజరంలో చిలుక ఎలా ఉంటుందో, జ్ఞానులైన మహర్షుల హృదయాలలో భగవంతుడు అలా బందీ అయి ఉంటాడని అందమైన పోలిక వాడారు.
• దుష్ట శిక్షణ: ధేనుకాసురుడు (గాడిద రూపంలో వచ్చినవాడు), బకాసురుడు (కొంగ రూపంలో వచ్చినవాడు) వంటి రాక్షసులను అంతం చేయడం ద్వారా, భగవంతుడు అధర్మాన్ని అణచి భక్తులను రక్షిస్తాడని తెలుస్తోంది.

---